Nagłe zatrzymanie krążenia może zdarzyć się każdemu – w miejscu pracy, w szkole, na ulicy czy w domu. W takich sytuacjach liczą się minuty, a szybkie podjęcie działań przez świadków zdarzenia znacząco zwiększa szanse przeżycia poszkodowanego. Defibrylatory AED, dzięki prostej obsłudze i wysokiemu poziomowi bezpieczeństwa, stały się jednym z kluczowych elementów pierwszej pomocy. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące defibrylacji, zasad działania AED oraz aktualnych wytycznych i przepisów regulujących ich użycie.
1. Czym jest defibrylacja?
Proces defibrylacji jest zabiegiem stosowanym podczas reanimacji w przypadku wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia (NZK). Niezmiernie ważne jest, żeby niezwłocznie podjąć odpowiednie kroki, co pozwoli na uratowanie zdrowia i życia poszkodowanego. W myśl obowiązujących przepisów pierwsza pomoc jest nie tylko gestem dobrej woli, a wręcz obowiązkiem każdego obywatela w przypadku zagrożenia życia, stąd też coraz powszechniejszy dostęp do bezpiecznych i łatwych w użyciu defibrylatorów AED.
Defibrylator pozwala na przywrócenie odpowiedniej pracy serca nawet, kiedy używa go osoba zupełnie nieprzeszkolona. Występuje powszechnie w dwóch wariantach:
Oba warianty przeprowadzają użytkownika przez cały proces, od podłączenia elektrod, aż do wyładowania elektrycznego, z taką różnicą, że wersja w pełni automatyczna sama dokonuje wyładowania, a w półautomatycznej należy je wykonać samemu po otrzymaniu jasnego sygnału z urządzenia. Defibrylator na bieżąco weryfikuje, czy wstrząs jest potrzebny oraz analizuje rytm serca osoby poszkodowanej, więc proces jest bezpieczny i wolny od ryzyka nieumyślnego zaszkodzenia pacjentowi.
2. Jak przeprowadzić defibrylację, żeby nie zaszkodzić?
Odpowiedź jest prosta – przy użyciu współczesnych defibrylatorów ryzyko zaszkodzenia pacjentowi poprzez niewłaściwą defibrylację jest absolutnie minimalne. Niemniej jednak, polskie prawo chroni każdego, kto podejmuje się udzielenia pierwszej pomocy i zwalnia z odpowiedzialności za ewentualne błędy, które mogą przy tym procesie wystąpić.
Pierwsza pomoc, także w kwestii defibrylacji, nie zna tematów tabu. Zgodnie ze statystykami prowadzonymi przez American Heart Association (AHA), kobiety mają 23% mniejsze szanse na przeżycie w przypadku nagłego zatrzymania krążenia – kobietom pomoc udzielano w 39% przypadków, mężczyznom w około 45%. AHA informuje, iż głównymi przyczynami wymienianymi jako uzasadnienie braku pomocy jest lęk przed oskarżeniem o napaść seksualną, niewłaściwy dotyk czy obnażenie poszkodowanej w miejscu publicznym.
Dlatego też pierwszym krokiem podczas udzielania pomocy jest wykonanie telefonu alarmowego i postępowanie zgodnie z wytycznymi operatora. Nie należy się wstydzić lub czekać, aż pomoże ktoś inny – to Ty jesteś odpowiedzialny za zdrowie i życie innych, a defibrylator może Ci w tym pomóc!
3. Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji na 2025 rok
Europejska Rada Resuscytacji wydała oficjalne wytyczne w 2025 roku, będące rozwinięciem zaleceń z 2021. W ponad stustronicowym dokumencie szczegółowo opisują wszelkie kwestie związane z resuscytacją, bardzo często odwołując się do defibrylatorów AED jako podstawowego i skutecznego sposobu ratowania życia, szczególnie ze względu na wspomnianą prostotę użytkowania i wysoką skuteczność defibrylatorów. Zgodnie z artykułem opublikowanym przez Centers for Disease Control and Prevention w 2025 roku, przeżywalność w przypadku użycia defibrylatora AED sięga nawet 70% w przypadku użycia w ciągu 2 minut od wystąpienia NZK.
Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji, defibrylatora AED należy używać natychmiast, jeśli jest dostępny. Czyni to z tych urządzeń pierwszy i podstawowy, a najczęściej w pełni wystarczający, środek ratowania życia osób poszkodowanych. Co więcej, artykuł wskazuje na niskie ryzyko wystąpienia komplikacji w trakcie używania urządzenia, tak w przypadku osoby ratowanej, jak i w przypadku osoby udzielającej pomocy.
Powyższy schemat pochodzi z tych samych wytycznych ERC 2025. Użycie AED jest proste, skuteczne, w większości przypadków w pełni wystarczające. Dostępność do urządzeń jest coraz powszechniejsza, jednak wspomniany wcześniej czas reakcji jest kluczowy, stąd też wciąż rosnące zapotrzebowanie na zwiększenie ilości AED na rynku.
4. Zasada działania defibrylatora AED
Sam skrót AED pochodzi z angielskiego i oznacza Automated External Defibrillator, czyli zautomatyzowany defibrylator zewnętrzny. Ich zasada działania opiera się przede wszystkim na podkreślanej już prostocie użytkowania, wysokiej automatyzacji działania i precyzyjnej kontroli nad stanem pacjenta. Producenci kładą nacisk na to, żeby obsługa była jak najbardziej intuicyjna, komunikaty jasne i przejrzyste, a niektóre modele oferują także wizualne wskazówki oraz ułatwienia takie, jak metronom dla odpowiedniej częstotliwości wykonania uciśnięć podczas manualnego RKO czy adaptacyjna głośność komunikatów, tak, by nawet w przypadku wystąpienia częstego przy akcjach ratunkowych chaosu wszystko było dobrze słyszalne.
Wstrząs terapeutyczny przepuszczany jest przez odpowiednio umieszczone elektrody w przypadku wystąpienia migotania komór. Urządzenie przeprowadza analizę EKG, by zadecydować o takiej konieczności.
Defibrylatory służą do ratowania nie tylko osób dorosłych – większość nowoczesnych AED ma wbudowany tryb pediatryczny, w zależności od modelu może wystąpić konieczność wymiany elektrod na te przeznaczone dla dzieci, jednak są także modele z elektrodami uniwersalnymi, gdzie wystarczy przełączyć urządzenie w odpowiedni tryb.
Defibrylator z trybem pediatrycznym jest więc oczywistym i ważnym wyborem dla każdej placówki szkolno-wychowawczej. Szkoła ma szczególny obowiązek dbałości o ochronę dzieci, które do niej uczęszczają, więc odpowiedni defibrylator jest doskonałym krokiem w tym kierunku. Tryb pediatryczny wiąże się z ograniczeniem mocy urządzenia, dostosowanej do potrzeb najmłodszych pacjentów, dzięki czemu ewentualne wyładowanie pozostaje bezpieczne, lecz skuteczne.
Zasadę działania defibrylatorów symulują z dużym powodzeniem defibrylatory treningowe. Są doskonałym sposobem na zapoznanie się z ich użytkowaniem.
W razie potrzeby dobrania odpowiedniego defibrylatora bądź akcesoriów zapraszamy do kontaktu. W naszej ofercie, oprócz samych AED, znajdują się także profesjonalne szafki, elektrody, baterie czy torby transportowe.